I. სამეფო კლუბის მთავარი პრინციპი

მონარქია არ არის მხოლოდ გვირგვინი, ტახტი და დინასტია. მონარქია არის პასუხისმგებლობა ხალხის წინაშე

(აქვე კიდევ ერთხელ გავიმეორებთ, რომ საქართველოს სახალხო რესპუბლიკურ მონარქიაში სამეფო ოჯახის ხელფასი არ იქნება დღევანდელი პრეზიდენტის ხელფასზე მეტი. არ იარსებებს არანაირი სამეფო კარი, არ იქნება თავადაზნაურობა და ბიუჯეტის ხარჯზე არავინ არ მოიწყობს ცხოვრებას).

სოციალური მონარქიის იდეა ეფუძნება მარტივ და ფუნდამენტურ პრინციპს:

ძლიერი სახელმწიფო უნდა ემსახურებოდეს ადამიანს, ხოლო მეფის ძალაუფლების უმაღლესი დანიშნულება უნდა იყოს ხალხის მსახურება და დაცვა.

ჩვენ გვჯერა ისეთი მონარქიის, რომლის ცენტრშიც დგას არა პრივილეგირებული ფენა, არამედ ადამიანი, ოჯახი, მშრომელი, ბავშვი, მოხუცი, გაჭირვებული და საზოგადოების ნებისმიერი წევრი, რომელსაც სახელმწიფოს მხარდაჭერა სჭირდება.

სოციალური მონარქია ნიშნავს სახელმწიფოს, სადაც სოციალური სამართლიანობა სახელმწიფოებრივი პოლიტიკის ერთ-ერთი უმაღლესი მიზანია.

II. მეფე — ხალხის მფარველი

მონარქის ისტორიული ძალა მხოლოდ სამხედრო ან პოლიტიკური ძალაუფლებით არ განისაზღვრება.

ძლიერი მეფე ხშირად სწორედ იმიტომ იყო ძლიერი, რომ მას შეეძლო დაპირისპირებოდა ადგილობრივ ფეოდალურ თვითნებობას, ოლიგარქიულ ინტერესებსა და საზოგადოების დაქუცმაცებას.

სოციალური მონარქიისთვის ეს გამოცდილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

მეფე არ უნდა იყოს ელიტების მეფე ხალხის წინააღმდეგ. მეფე უნდა იყოს ხალხის მფარველი ელიტური თვითნებობის წინააღმდეგ.

მონარქს, რომელიც არ არის დამოკიდებული რომელიმე კერძო ეკონომიკურ ჯგუფზე, მსხვილ კაპიტალზე ან კონკრეტულ პოლიტიკურ ინტერესზე, შეუძლია დაიცვას საერთო სახელმწიფოებრივი ინტერესი.

ამიტომ სოციალური მონარქიის ერთ-ერთი მთავარი პრინციპია:

მეფე გარანტია მოქალაქისადმი ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების წინააღმდეგ.

III. „გლახაკთა მეფე“ — მეფობის ქრისტიანული იდეალი

ქართული მონარქიის იდეის გააზრება შეუძლებელია ქრისტიანული მემკვიდრეობის გარეშე.

ქრისტიანულ სამყაროში მეფის ღირსება მხოლოდ ძლიერებით არ განისაზღვრებოდა. მეფისგან მოითხოვებოდა სუსტთა დაცვა, მოწყალება, სამართლიანობა და პასუხისმგებლობა ღვთისა და ხალხის წინაშე.

ამ იდეის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი გამოხატულებაა „გლახაკთა მეფის“ სახე.

„გლახაკთა მეფე“ არ ნიშნავს სუსტ მეფეს.

პირიქით — ეს არის ისეთი მეფე, რომლის ძალაუფლების საზომი არის ის, როგორ ექცევა იგი ყველაზე დაუცველ ადამიანს.

მეფე არის ძლიერი მაშინ, როდესაც შეუძლია დაიცვას ის, ვისაც საკუთარი თავის დაცვა არ შეუძლია.

ამავე კონტექსტში უნდა გავიგოთ „რჩეული ღვთისა“ — არა როგორც განსაკუთრებული პრივილეგიის იდეა, არამედ როგორც განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა.

რჩეული ღვთისა ნიშნავს — პასუხისმგებელი ღვთისა და ხალხის წინაშე.

თანამედროვე ენაზე ამ ქრისტიანულ იდეალს ვუწოდებთ:

ადამიანის ღირსებას, სოციალურ სამართლიანობას, სოლიდარობასა და ჰუმანიზმს.

IV. სახელმწიფო არ უნდა ტოვებდეს ადამიანს მარტო

სოციალური მონარქიის ძირითადი მოთხოვნაა:

ადამიანი არ უნდა დარჩეს მარტო სიღარიბის, ავადმყოფობის, სიბერის, უმუშევრობისა და სოციალური უბედურების წინაშე.

სახელმწიფოს მოვალეობაა შექმნას ისეთი სისტემა, რომელიც მოქალაქეს ღირსეული ცხოვრების შესაძლებლობას მისცემს.

ეს გულისხმობს:

•          ხელმისაწვდომ და ხარისხიან ჯანდაცვას;

•          განათლების ხელმისაწვდომობას;

•          ღირსეულ საპენსიო უზრუნველყოფას;

•          მშრომელთა უფლებების დაცვას;

•          ბავშვებისა და ოჯახების სოციალურ მხარდაჭერას;

•          შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ადამიანთა დაცვას;

•          უმუშევრობისა და სიღარიბის წინააღმდეგ ეფექტიან პოლიტიკას;

•          სოციალური უთანასწორობის შემცირებას.

სოციალური სახელმწიფო არ ნიშნავს სახელმწიფოს მიერ ადამიანის ცხოვრების სრულ კონტროლს.

სოციალური სახელმწიფო ნიშნავს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას ადამიანის ღირსეული ცხოვრების წინაშე.

V. ქართული გამოცდილება — “ნაათალი” (მეათედი, 10%)

სოციალური მონარქიის იდეა საქართველოსთვის უცხო და ხელოვნურად შემოტანილი კონცეფცია არ არის.

საქართველოს სამეფო ისტორია გვიჩვენებს, რომ სახელმწიფოებრივი შემოსავლის ნაწილის საზოგადოების ყველაზე გაჭირვებული ფენების დასახმარებლად გამოყენებას ისტორიული საფუძველი აქვს.

თამარ მეფის ცხოვრების აღმწერი, ბასილი ეზოსმოძღვარი გვამცნობს, რომ სამეფოს შემოსავლიდან „ნაათალი“ — მეათედი, 10% — გლახაკთათვის იყო განკუთვნილი და ამ საქმისთვის სპეციალური ზედამხედველებიც იყვნენ დადგენილი. ეს პრინციპი მოქმედებდა საქართველოს გაერთიანების დროიდან.

ეს უკვე მხოლოდ მეფის პირად მოწყალებას აღარ წარმოადგენდა.

აქ ვხედავთ მნიშვნელოვან პრინციპს:

სოციალური დახმარება ხდება სახელმწიფოებრივი პასუხისმგებლობის ნაწილი.

ამიტომ ნაათალი (მეათედი, 10%) შეიძლება განვიხილოთ როგორც ქართული სახელმწიფოებრივი ტრადიციის მნიშვნელოვანი ისტორიული მაგალითი, როდესაც სახელმწიფოს რესურსის ნაწილი (10 %) საზოგადოების დაუცველი წევრების დასახმარებლად იყო მიმართული.

VI. „სახელმწიფო დაზღვევა“ — სოციალური გარანტიის ქართული გააზრება

ქართული ისტორიული გამოცდილების მნიშვნელობას განსაკუთრებული ძალით წარმოაჩენს ივანე ჯავახიშვილი.

სოციალური დახმარების სახელმწიფოებრივი ორგანიზების შესახებ მსჯელობისას იგი იყენებს ძალიან მნიშვნელოვან ცნებას:

„ეს უკვე სახელმწიფო დაზღვევაა.“

ამ ფორმულაში ჩანს სოციალური მონარქიის თანამედროვე მნიშვნელობის ერთ-ერთი მთავარი იდეა.

საქველმოქმედო მოწყალება შეიძლება იყოს ადამიანის პირადი კეთილშობილების გამოვლინება.

მაგრამ სოციალური გარანტია სახელმწიფოს მოვალეობაა.

ამიტომ:

ნაათალი (მეათედი, 10%) — ისტორიული სახელმწიფოებრივი სოციალური პასუხისმგებლობის მაგალითია;

„სახელმწიფო დაზღვევა“ — ამ პრინციპის თანამედროვე გააზრების ერთ-ერთი ფორმულირება.

სოციალური მონარქია სწორედ ამ ორ იდეას აერთიანებს — ქველმოქმედებასა და სახელმწიფოებრივ გარანტიას.

VII. მეფის პირადი ქველმოქმედება

სახელმწიფო სოციალური გარანტია არ აუქმებს პირად ქველმოქმედებას.

პირიქით.

სოციალური მონარქიისთვის მეფისა და სამეფო ოჯახის პირადი ქველმოქმედება არის ზნეობრივი მაგალითი მთელი საზოგადოებისთვის.

საქართველოს ისტორიაში ამის სიმბოლურ გამოხატულებად შეიძლება განვიხილოთ „დავითის აღმაშენებლის ქისა“ და „თამარ მეფის ქსოვა“ — მეფისა და სამეფო ოჯახის პირადი მონაწილეობა გაჭირვებულთა დახმარებაში.

აქ ორი განსხვავებული რამ ერთმანეთს ავსებს:

სახელმწიფო უზრუნველყოფს სოციალურ გარანტიას;

მეფე და სამეფო ოჯახი აძლიერებენ მას პირადი მაგალითით.

მეფის მოწყალება არ უნდა იყოს სახელმწიფოს სოციალური ვალდებულების შემცვლელი.

მეფის ქველმოქმედება არის მაგალითი; სახელმწიფოს სოციალური პოლიტიკა — ვალდებულება.

VIII. სოციალური მონარქიის სამმაგი მოდელი

სოციალური მონარქიის საფუძველს წარმოადგენს სამი ძალის თანამშრომლობა:

1. სამეფო სახელმწიფო

უზრუნველყოფს მოქალაქის სოციალურ გარანტიებს და ქმნის სამართლიან სოციალურ სისტემას.

2. მეფე და სამეფო ოჯახი

პირადი მაგალითით აძლიერებენ ქველმოქმედების, თანადგომისა და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობის კულტურას.

3. საზოგადოება

ერთვება საერთო პასუხისმგებლობაში — მოქალაქეების, ბიზნესის, საქველმოქმედო ორგანიზაციებისა და საზოგადოებრივი ინსტიტუტების მონაწილეობით.

ეს არის სოციალური მონარქიის სამმაგი ფორმულა:

სახელმწიფოებრივი გარანტია + სამეფო ქველმოქმედება + საზოგადოებრივი სოლიდარობა.

არც სახელმწიფო უნდა იყოს გულგრილი ადამიანის მიმართ და არც საზოგადოება უნდა ელოდებოდეს ყველაფერს მხოლოდ სახელმწიფოსგან.

IX. სოციალური მონარქია — სოციალური სამართლიანობის სახელმწიფო

სოციალური მონარქია არ აღიარებს საზოგადოების ისეთ მოწყობას, სადაც ეკონომიკური ძალაუფლება რამდენიმე ჯგუფის ხელში იყრის თავს, ხოლო მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი სოციალური დაუცველობის მდგომარეობაში რჩება.

ჩვენ გვჯერა ეკონომიკის, რომელიც ემსახურება ადამიანს და სახელმწიფოს და არა ადამიანის, რომელიც მხოლოდ ეკონომიკური სისტემის მომსახურე ძალად იქცევა.

საჭიროა:

შრომის ღირსება;

სამართლიანი ანაზღაურება;

მშრომელთა უფლებების დაცვა;

ოჯახის მხარდაჭერა;

სოციალური მობილობის შესაძლებლობა;

სიღარიბის შემცირება;

ეკონომიკური შესაძლებლობების უფრო სამართლიანი განაწილება.

სოციალური მონარქია არ ნიშნავს კერძო საკუთრების უარყოფას ან თავისუფალი ეკონომიკის გაუქმებას.

იგი ნიშნავს, რომ ეკონომიკური თავისუფლება უნდა შეეთავსოს სოციალურ პასუხისმგებლობას.

X. მეფე — ეროვნული სოლიდარობის სიმბოლო

სოციალური მონარქიისთვის საზოგადოება მხოლოდ ინდივიდების ერთობლიობა არ არის.

ერი არის საერთო პასუხისმგებლობა.

ძლიერი სახელმწიფო მაშინ არსებობს, როდესაც მოქალაქე გრძნობს, რომ იგი სახელმწიფოსთვის მნიშვნელოვანია და მისი გასაჭირი საზოგადოების საერთო საქმედ შეიძლება იქცეს.

მეფე ამ შემთხვევაში შეიძლება გახდეს ეროვნული სოლიდარობის უმაღლესი სიმბოლო.

მისი მოვალეობა არ არის ხალხის დაყოფა მდიდრებად და ღარიბებად, ქალაქად და სოფლად, ძლიერებად და სუსტებად.

მისი მოვალეობაა საზოგადოების გაერთიანება საერთო პასუხისმგებლობის გარშემო.

XI. სოციალური მონარქია და თანამედროვე ჰუმანიზმი

სოციალური მონარქიის ქრისტიანული საფუძველი არ ნიშნავს იმას, რომ მისი სოციალური იდეალები მხოლოდ მორწმუნე ადამიანებისთვის არის განკუთვნილი.

დღეს ადამიანის ღირსება, სოციალური სამართლიანობა, სოლიდარობა და დაუცველი ადამიანების დაცვა შეიძლება განვიხილოთ თანამედროვე ჰუმანიზმის ენითაც.

ქრისტიანული ფორმულა:

„გლახაკთა მეფე“

თანამედროვე პოლიტიკურ ენაზე შეიძლება ითარგმნოს როგორც:

ადამიანის ღირსების დამცველი სახელმწიფო.

ამიტომ ქრისტიანული სოციალური ეთიკა და თანამედროვე ჰუმანიზმი ერთმანეთის მოწინააღმდეგე არ არის.

მათი საერთო საფუძველია ერთი პრინციპი:

ადამიანი არ უნდა იქცეს უძლურ არსებად ეკონომიკური, პოლიტიკური ან სოციალური ძალაუფლების წინაშე.

XII. სოციალური მონარქიის ძირითადი პრინციპები

საქართველოს სამეფო კლუბის ხედვით, სოციალური მონარქია ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრინციპებს:

1. ხალხის მფარველობა — მეფე იცავს საზოგადოებას ძალაუფლებისა და ელიტური თვითნებობისგან.

2. სოციალური სამართლიანობა — სახელმწიფოს მოვალეობაა შეამციროს უკიდურესი სოციალური უთანასწორობა.

3. სოციალური გარანტია — მოქალაქეს უნდა ჰქონდეს სახელმწიფოს მიერ უზრუნველყოფილი ძირითადი სოციალური დაცვა.

4. ადამიანის ღირსება — სოციალური პოლიტიკის ცენტრში დგას ადამიანი და არა მხოლოდ ეკონომიკური მაჩვენებელი.

5. შრომის ღირსება — მშრომელი უნდა იყოს დაცული ექსპლუატაციისა და უსამართლო მოპყრობისგან.

6. სამეფო ქველმოქმედება — მეფისა და სამეფო ოჯახის პირადი მაგალითი აძლიერებს საზოგადოებრივ სოლიდარობას.

7. საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა — სოციალური სახელმწიფო ვერ იარსებებს საზოგადოების აქტიური მონაწილეობის გარეშე.

8. ქრისტიანული სოციალური ეთიკა — სუსტთა დაცვა და მოწყალება განიხილება როგორც სახელმწიფოებრივი და ზნეობრივი პასუხისმგებლობა.

9. თანამედროვე ჰუმანიზმი — ისტორიული პრინციპები თანამედროვე ადამიანის უფლებებთან, ღირსებასა და სოციალურ სამართლიანობასთან თანხვედრაში ვითარდება.

XIII. სამეფო კლუბის პოლიტიკური ფორმულა

სოციალური მონარქია არის ისეთი სახელმწიფოებრივი იდეალი, რომელშიც:

მეფე — ხალხის მფარველია;

სახელმწიფო — სოციალური გარანტიის მატარებელია;

სამეფო ოჯახი — ქველმოქმედების მაგალითია;

საზოგადოება — სოლიდარობის თანამონაწილეა.

ჩვენ არ ვთავაზობთ წარსულის მექანიკურ აღდგენას.

ჩვენ ვთავაზობთ ქართული სახელმწიფოებრივი გამოცდილების თანამედროვე გააზრებას.

ნაათალი (მეათედი, 10%), სამეფო ქველმოქმედება, „გლახაკთა მეფის“ იდეალი და სახელმწიფოს სოციალური პასუხისმგებლობა უნდა გადაიქცეს თანამედროვე სახელმწიფოსთვის გასაგებ და მოქმედ პრინციპებად.

სოციალური მონარქია ნიშნავს სახელმწიფოს, რომელიც არ ტოვებს ადამიანს მარტო.

იგი ნიშნავს მეფობას, რომლის ძალაუფლების საზომი არ არის მხოლოდ სახელმწიფოს სიმდიდრე და სამხედრო ძლიერება, არამედ ისიც, როგორ ცხოვრობს ყველაზე ღარიბი, ყველაზე დაუცველი და ყველაზე სუსტი მოქალაქე.

ჩვენ გვჯერა:

ძლიერი მეფე — ხალხის მფარველია.

ძლიერი სახელმწიფო — სოციალური გარანტიის სახელმწიფოა.

ძლიერი საზოგადოება — სოლიდარული საზოგადოებაა.

და სწორედ ამ სამის ერთობაში ხედავს საქართველოს სამეფო კლუბი სოციალური მონარქიის თანამედროვე იდეალს!

ღმერთი იყოს ჩვენი მფარველი!

გაიოზ (გია) მამალაძე