საიტი მუშაობს ტესტურ რეჟიმში

საქართველოს სამეფოსათვის

საქართველოს სამეფოს ისტორია

მსოფლიო მონარქიები

მართლმადიდებლობა და მონარქია

პრესა და ანალიტიკა

ლიტერატურა და ხელოვნება

კონტაქტი ankara escort adana escort izmir escort eskisehir escort mersin escort adana escort escort ankara

საქართველო და ქართველი ერი > ქართული ლიტერატურა

თავისუფლების ასი ლექსი

ახლახან დაიბეჭდა ასი ქართული ლექსის კრებული, სათაურით „დაუმორჩილებელი ქართული პოეზია". მასში შეკრებილია  ორი საუკუნის მანძილზე იმპერიული ჩაგვრის წინააღმდეგ მიმართული ქართული პოეზიის ნიმუშები.

ბუნებრივია, ერთი პატარა კრებული და იქ მოთავსებული 100 ლექსი ვერ დაიტევდა პოეტური ნაწარმოებების იმ უსაზღვრო რაოდენობას, რომელიც ქართველ ავტორებს შეუქმნიათ რუსული იმპერიული ძალმომრეობის წინააღმდეგ, ამიტომ, დაბეჭდილთან ერთად,  დროდადრო მოგაწვდით იმ  ავტორების ლექსებს, რომელთა ლექსებიც ვერ დაიბეჭდა კრებულში. დღეს წარმოგიდგენთ  გიგო ხეჩუაშვილის, ჭოლა ლომთათიძისა და ლადო გეგეჭკორის ლექსებს.

გიგო ხეჩუაშვილი ხალხის წიაღიდან გამოსული მელექსე იყო - თვითნასწავლი შავი მუშა, შემდეგ - ასოთამწყობი; მას ხეირიანად არც რელიგიური მსოფლმხედველობა ჰქონდა გაცნობიერებული და არც ეროვნულ კულტურულ მემკვიდრეობას იცნობდა. მით უფრო საგულისხმოა მის მიერ ბავშვის გულუბრყვილო თვალებით დანახული იმპერიული ძალადობა, რომელიც უხეშ რუსულ ძალას სდევდა თან.  ჭოლა ლომთათიძესა და ლადო გეგეჭკორს თითქმის ერთნაირი ფსევდონიმები ჰქონდათ ჟურნალ „ნიშადურში" - შესაბამისად - „გერი" და „გე-რი". მაგრამ, თუკი ჭოლას, როგორც პროზაიკოსს, ასე თუ ისე იცნობს ქართველი მკითხველი და იცის, რომ ისტორიულ-კულტურულ მონაპოვართა ნიჰილისტური უარყოფის ჟამს იგი მხნედ ქადაგებდა ეროვნული თვითმყოფადობისადმი ერთგულებას - ლადო გეგეჭკორის სახელი თითქმის უცნობია მისთვის, რადგან მას ღვაწლი აქვს გაღებული უფრო მეტად სამუსიკო ხელოვნებაში, როგორც ქართული მუსუკის მოამაგესა და ამაგდარს; ისიც აღსანიშნავია, რომ ამავე დროს იგი იყო თბილისის უნივერსიტეტის პირველი მდივან-მწიგნობარი. როგორც მკითხველი თავადაც შეამჩნევს, სამივე ავტორის ლექსებს, ერთიანი მძაფრი ეროვნული მუხტის გარდა, გარკვეულწილად ფორმისა და სათქმელის მსგავსებაც აერთიანებს.

სამწუხაროდ ეს ის სათქმელია, რომელიც ერთი საუკუნის შემდეგ კვლავ აქტუალური რჩება დღემდე, რადგან ვერ დაეხსნა საქართველოს „ძალად მაცხონე" „დედინაცვლის" „აჩრდილი"!

 

გიგო ხეჩუაშვილი (თეძმისხეველი)

 

რუსეთის აჩრდილიდან

 

სამოთხე შენ შემაჯავრე,

შემაყვარე ჯოჯოხეთი,

წმინდა სისხლი დამიქციე,

დამავიწყე ზეცა, ღმერთი!..

მიღალატე, მომატყუე,

გული, სული ამომხადე;

რას მერჩოდი, შე უღმერთო,

რად მესროლე ცეცხლის ბადე?!

ქვესკნეთშია ჩამაძვრინე,

მზეს ისარი მატყორცინე,

ანგელოზი მაწყევლინე,

ეშმაკებზე მალოცვინე.

მტრები სახლში მომირეკე,

მოძმეები მახოცინე,

ნემსის წვერით მიალერსე,

არც მომკალ, არც დამარჩინე!

ცეცხლის ალი მომიკიდე,

აღმიძარი ტრფობის ჟინი,

ხან მახტუნე, ხან მაცეკვე,

გამიმართე მითომ ლხინი;

ტკბილ სიტყვებით გადამრიე,

დამიბნიე თავში ტვინი,

ზამთრის ყინვად შემიცვალე

გაზაფხულის მოლოდინი!

რა გსურს ქაჯო, საზიზღარო,

მოღალატევ და მუხთალო?

შე, მაცდურო, როდემდისინ

უნდა მტანჯო და მაწვალო?!

მეყო შენი ლოლიობა

ახლა წადი, გამეცალე;

სულში ხელს ნუ მიფათურებ,

გულის ბაღი დამიცალე!

 

 

ჭოლა ლომთათიძე

 

ძალად მაცხონეს

 

რას ჩაგვაცივდი...ბატონო,

აღარ გვსურს გვყავდე პატრონად!

შენ იპარპაშო და ჩვენ კი

გეყოლოთ მუდამ ყმა-მონად?

რომ მოზრდილს გვხედავ, რად ჯავრობ?

გსურს ისევ დაგვაპატარო?

გრძნობა დაგვიხშო, დაგვჯაბნო

და შენს ჭკუაზე გვატარო?!

მაგრამ იკმარე, რაც გვტანჯე,

რაც ფლანგე ჩვენი ქონება!..

სრული წლოვანი „ბავშვები"

კვლავ ვეღარ დაგემონება!

ჩვენ გირჩევთ ანგარიშები

პირნათლად მალე გასწმინდო,

ხოლო შემდეგში ჩვენს ზრუნვას

დროისით ხელი არიდო!

 

 

ლადო გეგეჭკორი

 

დედინაცვლის ნანა

 

მისთვის გარწევ, შე სამიწევ,

მსურს რომ დაგაძინო,

დაგავიწყო დედა, თამარ,

ქეთევან და ნინო. –

დედის ნაცვლად მე გიყვარდე,

ჩემებრ გატიტინო;

მსურდეს – ცრემლი გაღვრევინო,

მსურდეს – მოგალხინო.

პირი მაგრად შეგიბუდრე,

მკლავი გაგიკონე,

საუკუნე ასე გარწევ

და ვერ დაგიმონე.

კიდევ დედა გაგონდება,

კიდევ მისკენ იწევ;

განა დედის მაგივრობას

მე კი ვერ გაგიწევ?

ეს იცოდე, ლომის ლეკვო!

მე ვარ შენი დედა,

ნუ ჯიუტობ, ნუ ოცნებობ,

ნუ მოგივა ბნედა.

დაივიწყე, რაც იყავი,

ჩემზედა ილოცე,

გიჯობს მეყმო, მეთაყვანო,

ფეხი დამიკოცნე.

მე გპატრონობ, მე გბატონობ...

სხვა რაღა გსურს ნეტავ?

ამოგიყვან მაგ აკვნიდან,

სიპ ქვას მიგაწყვეტავ!

მამული, ენა, სარწმუნოება

წამებული ქრისტეს სასძლოები – კალერია (ვალერია), კვირიაკია და მარიამი, პალესტინის კესარიაში წამებულნი (IV)
20 ივნისს არის ხსენება წმიდა მოწამეთა: კალერიასი, კვირიაკიასი და მარიამისა, რომელნიც პალესტინის კესარიაში ეწამნენ. წმიდა მოწამენი პალესტინის კესარიაში ცხოვრობდნენ დიოკლეტიანეს (284-305) მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს. ქრისტეს სწავლებასთან ზიარებისა და ნათლისღების შემდეგ ისინი განმარტოებულ ადგილას დასახლდნენ და ლოცვაში ატარებდნენ დღეებს.
წმიდა მოწამე იუსტინე ფილოსოფოსი, სხვა იუსტინე და მათ თანა: ხარიტონი, ეველპიტე, იერაქსე, პეონი, ვალერიანე, იუსტი და ხარიტა (+166) - ხსენება 14 ივნისს
წმიდა მოწამე იუსტინე ფილოსოფოსი წარმართი ბერძნის ოჯახში დაიბადა. სამარიის უძველეს ქალაქ სიქემაში ეზიარა ის ბერძნულ ფილოსოფიასა და სხვადასხვა მეცნიერებას. ერთხელ, ქალაქის გარეუბანში სეირნობისას, დაფიქრებულ იუსტინეს შეხვდა ბერი, რომელმაც ხანგრძლივი საუბრის დროს ქრისტიანული მოძღვრების არსი განუმარტა და ურჩია, ყველა მტანჯველ კითხვაზე პასუხი წმიდა წერილში ეძებნა. „მაგრამ, უწინარეს ყოვლისა, - თქვა ბერმა, - გულმოდგინედ ევედრე უფალს, რომ განგინათლოს გონება. არავის ძალუძს ჭეშმარიტების შეცნობა, თუ იგი არ განაბრძნო უფალმა, რომელიც უხვად მიმადლებს ყოველთვის რწმენითა და სიყვარულით მვედრებლებს“. 30 წლის იყო იუსტინე, როცა მოინათლა და, ამ დროიდან მოყოლებული, მთელ თავის ნიჭსა და ცოდნას წარმართთა შორის ქრისტეს სწავლების გავრცელებას ახმარდა. „ვისაც შეუძლია ჭეშმარიტება ამცნოს სხვას, და ამას არ აკეთებს, მოეკითხება უფლისაგან“, - წერდა ის.
gaq